Парламент, Сот билігі, Жергілікті атқарушы органдар
1. Парламент
Парламент – халық атынан заң қабылдайтын орган. Депутаттар азаматтардың пікірін білдіріп, олардың мәселелерін көтереді. Қабылданатын барлық заңдар Конституцияға сәйкес болуы керек. Парламент ашық жұмыс істеп, халық алдында жауапты болады.
2. Сот билігі
Сот билігін тек соттар жүзеге асырады. Судьялар шешім шығарғанда тек заңға сүйенеді және ешкімнің ықпалына түспеуі керек. Оларға қысым жасауға болмайды. Бұл әділдік пен заңның сақталуын қамтамасыз етеді.
3. Жергілікті атқарушы органдар
Әкімдіктер өз аймағында мемлекеттік саясатты жүзеге асырады. Олар өңірдегі әлеуметтік, экономикалық мәселелерді шешуге жауап береді. Жол, мектеп, аурухана сияқты маңызды мәселелерді реттейді. Негізгі мақсаты – халықтың тұрмысын жақсарту.
4. Жергілікті өзін-өзі басқару
Азаматтар өз ауылында немесе қаласында маңызды мәселелерді шешуге қатыса алады. Өзін-өзі басқару органдары белгілі бір шекте дербес шешім қабылдайды. Бұл халықтың басқаруға араласуына мүмкіндік береді.
5. Сайлау құқығы
Әр азамат сайлауға қатысып, дауыс беруге және сайлануға құқылы. Сайлау бәріне тең жағдайда өтеді және дауыс беру құпия сақталады. Егер сайлау құқығы бұзылса, заң оны қорғайды.
6. Саяси әралуандылық
Мемлекетте әртүрлі саяси көзқарастарға рұқсат етіледі. Ешбір идеология міндетті болып саналмайды. Саяси партиялар тең құқықпен жұмыс істейді. Бұл демократияның дамуына әсер етеді.
7. Қоғамдық бірлестіктер
Азаматтар заңға сәйкес ұйымдар құра алады. Бұл олардың ортақ мүдделерін қорғауға мүмкіндік береді. Бірақ мемлекетке қауіп төндіретін ұйымдарға тыйым салынады.
8. Сөз бостандығы
Әркім өз ойын еркін айтуға және ақпарат таратуға құқылы. Цензураға жол берілмейді. Бірақ бұл құқықты пайдалану кезінде заң талаптарын сақтау қажет.
9. Жеке өмірді қорғау
Әр адамның жеке және отбасылық өмірі қорғалады. Оның жеке мәліметтері заңмен сақталады. Рұқсатсыз ақпарат жинауға немесе таратуға болмайды.
10. Қоршаған орта
Әр адам қауіпсіз әрі таза ортада өмір сүруге құқылы. Мемлекет табиғатты қорғауға және экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге міндетті. Табиғатқа келтірілген зиян өтелуі керек.
